3.2.7 Uchafswm daliadau cyfranddaliadau

Mae’n rhaid i bob cymdeithas sefydlu rheol sy’n pennu’r uchafswm cyfranddaliadau y gall aelod ei ddal. Mae llawer o gymdeithasau’n pennu eu huchafswm daliad cyfranddaliadau yn unol â’r uchafswm a ganiateir gan y gyfraith ar gyfer cyfalaf cyfranddaliadau y gellir ei godi, sef £100,000 ar hyn o bryd. Nid yw’r uchafswm hwn yn berthnasol i aelodau corfforaethol sy’n gymdeithasau cydweithredol cofrestredig na chymdeithasau budd cymunedol, lle nad oes terfyn uchaf yn gymwys.

Dylid rhoi ystyriaeth ofalus i gyfanswm y cyfalaf y gall unrhyw unigolyn neu endid corfforaethol unigol ei fuddsoddi mewn cymdeithas, er mwyn cyfyngu dibyniaeth ar fuddsoddwyr mwy. Gallai cymdeithasau sy’n ceisio cael llai nag £1 filiwn o gyfalaf ddewis pennu terfyn uchaf ar gyfer dal cyfranddaliadau islaw’r terfyn cyfreithiol, sef 5% i 10% o gyfanswm y cyfalaf sy’n ofynnol gan y gymdeithas yn nodweddiadol (gweler hefyd Adran 4.5.6). Gallai cymdeithas hefyd ddewis cyfyngu’r uchafswm y gall cymdeithas arall ei fuddsoddi ynddi, neu o leiaf sefydlu rhesymau arbennig ar gyfer caniatáu i gymdeithas arall fuddsoddi mwy na 10% o gyfanswm y cyfalaf y mae arni ei angen.

Nid oes terfyn uchaf cyfreithiol ar gyfer cyfalaf cyfranddaliadau trosglwyddadwy a gyhoeddir gan gymdeithas. Am resymau a esbonnir yn Adran 2.2.3, nid yw’r Uned Cyfranddaliadau Cymunedol yn cynghori cymdeithasau i gynnig cyfalaf cyfranddaliadau trosglwyddadwy i’r cyhoedd.

Mae’r rhan fwyaf o gymdeithasau hefyd yn mabwysiadu rheolau sy’n pennu daliad cyfranddaliadau lleiaf ar gyfer aelodaeth. Gall hyn amrywio o £1 enwol i gymaint â £1,000 neu fwy. Efallai y gellid cyfiawnhau lleiafswm daliad cyfranddaliadau uwch os nad yw’r gymdeithas yn codi tanysgrifiad blynyddol, er mwyn talu am gost darparu gwasanaethau aelodaeth. Fodd bynnag, gallai lleiafswm daliad cyfranddaliadau uchel fod yn rhwystr rhag aelodaeth, a allai fynd yn groes i egwyddor gydweithredol aelodaeth agored, ar gyfer cymdeithasau sy’n cofrestru fel cymdeithasau cydweithredol. Gellir lliniaru hyn trwy sefydlu cyfryngau sy’n caniatáu i aelodau fuddsoddi fesul rhandaliad i gyrraedd yr isafswm.

Gallai cymdeithas benderfynu mabwysiadu isafswm uwch a/neu uchafswm is ar gyfer dal cyfranddaliadau mewn perthynas â chynnig cyfranddaliadau penodol nag a bennir yn ei rheolau. Mae hyn yn arferol i gymdeithasau newydd oherwydd gallai’r targedau ar gyfer cynnig cyfranddaliadau cychwynnol olygu bod y strategaeth hon yn un ddoeth. 

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop