3.2.11 Terfynu aelodaeth

Mae rheolau sy’n llywodraethu terfynu aelodaeth yn arwain at ganlyniadau tymor hir pwysig i gymdeithasau sy’n hyrwyddo buddsoddiad cymunedol. Dylai’r rheolau alluogi cymdeithas i reoli ei haelodaeth, sicrhau bod aelodau’n aros mewn cysylltiad â’r gymdeithas, a darparu modd o ymdrin ag aelodau segur neu aelodau na ellir dod o hyd iddynt.

Mae’n rhaid cynnwys darpariaeth ar gyfer amgylchiadau pryd y gellir terfynu aelodaeth â’r gymdeithas, a’r trefniadau ar gyfer ymdrin â therfynu. Mae’n rhaid i’r rheolau ganiatáu i aelodau ganslo eu haelodaeth, neu i aelodaeth gael ei therfynu os nad yw’r aelod yn bodloni’r meini prawf derbyn mwyach. Mae’r rhan fwyaf o gymdeithasau hefyd yn mabwysiadu rheolau sy’n caniatáu i’r pwyllgor rheoli ddiarddel aelodau, er enghraifft, os nad yw’r aelod yn talu tanysgrifiad blynyddol, neu os nad yw’n ymateb i gyfathrebiadau dros gyfnod o ddwy flynedd, neu os na all y gymdeithas ddod o hyd iddo.

Mae’n rhaid i’r rheolau hefyd ddatgan pa ddarpariaethau a wnaed i ymdrin â hawliadau gan gynrychiolwyr aelod sydd wedi marw, neu ymddiriedolwr aelod sydd wedi cael ei ddatgan yn fethdalwr.

Yn ogystal, dylai’r rheolau ddarparu ar gyfer unrhyw gyfalaf cyfranddaliadau y gellir ei godi a ddelir gan unigolyn y mae ei aelodaeth wedi cael ei therfynu. Mae gan rai cymdeithasau reolau sy’n pennu na ellir codi na throsglwyddo symiau enwol o gyfalaf cyfranddaliadau, ond byddant yn cael eu fforffedu os terfynir aelodaeth. Mae gan gymdeithasau eraill reolau sy’n caniatáu i gyfalaf cyfranddaliadau y gellir ei godi gael ei drosi’n fenthyciadau wrth derfynu aelodaeth. 

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop