5.5.1 Gwerthu o flaen llaw a gwystlo

Mae gwerthu o flaen llaw yn cyfeirio at yr arfer o wahodd unigolyn i dalu ernes tuag at brynu cyfalaf cyfranddaliadau yn y dyfodol. Mae gwystl yn ddatganiad anghyfrwymol o fwriad i brynu cyfranddaliadau cymunedol ar ryw adeg yn y dyfodol. 

Gall ymgyrchoedd gwystlo fod yn ffordd ddefnyddiol o fesur lefel y gefnogaeth gymunedol cyn cynnig cyfranddaliadau cymunedol. Bydd yn rhoi rhestr gyswllt o gefnogwyr i’r gymdeithas a fydd yn amhrisiadwy pan fydd y cynnig cyfranddaliadau’n barod i gael ei lansio. Ond mae perygl hefyd na fydd yn denu digon o gefnogaeth ac yn tanseilio hyder yn y cynnig cyfranddaliadau. Mae’n rhaid i wystlon fod yn anghyfrwymol ac ni ddylid annog cefnogwyr dro ar ôl tro i gyflawni eu gwystl. 

Mae gwerthu o flaen llaw trwy ofyn i fuddsoddwyr dalu ernes cyn lansio cynnig cyfranddaliadau cymunedol yn dderbyniol mewn amgylchiadau arbennig yn unig. Mae’r rhain yn cynnwys amgylchiadau pan fydd y gymdeithas yn cystadlu â thrydydd partïon i brynu busnes gweithredol, neu pan fydd angen prawf o gefnogaeth i gynhyrchu ffynonellau eraill o gyfalaf, neu pan fydd rhyw reswm arwyddocaol arall sy’n cyfiawnhau gwerthu o flaen llaw. Dylai unrhyw arian a dderbynnir gan gefnogwyr gael ei gadw mewn man diogel, fel cyfrif ysgrow, neu gan drydydd parti annibynnol sy’n gwarantu unrhyw arian a ddelir ar ernes (gweler Adran 5.6). Mae’n rhaid i delerau ac amodau’r buddsoddiad fod yn eglur ac yn amlwg. Dylai hyn gynnwys yr hawl i gael ad-daliad ar unrhyw adeg hyd at ddyddiad cau’r cynnig cyfranddaliadau cymunedol ei hun. Dylai fod gwybodaeth eglur am ba bryd y bydd y cynnig cyfranddaliadau cymunedol yn cael ei lansio neu’r ffactorau a fydd yn pennu’r dyddiad lanio. Dylid rhoi gwybod i fuddsoddwyr am unrhyw oedi o ran y dyddiad lansio a’u hatgoffa o’u hawl i gael ad-daliad. Pan fydd y cynnig cyfranddaliadau’n cael ei lansio, dylid anfon y ddogfen gynnig gyfranddaliadau at fuddsoddwyr a’u gwahodd i gwblhau eu buddsoddiad neu dderbyn ad-daliad. Dylai unrhyw dâl gweinyddol sy’n gysylltiedig ag ad-daliadau fod yn rhesymol a dylid ei ddatgan yn eglur yn y llenyddiaeth gwerthu o flaen llaw.

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop