4.5.4 Gofynion cyfalaf a thargedau codi arian

Dylai cyfanswm y cyfalaf sy’n ofynnol o bob ffynhonnell gael ei ddatgan yn eglur yn y ddogfen gynnig, ynghyd ag esboniad o sut y bydd y cyfalaf hwn yn cael ei ddefnyddio, sy’n datgan yn benodol faint a fydd yn cael ei wario ar asedau sefydlog a faint a fydd yn cael ei ddefnyddio fel cyfalaf gweithio.

Dylai’r ddogfen gynnig esbonio sut y bydd cyfanswm y cyfalaf y mae ei angen ar y prosiect buddsoddi’n cael ei gynhyrchu, gan wahaniaethu rhwng gwahanol ffynonellau a mathau o gyfalaf. Dylid rhoi manylion am unrhyw fuddsoddiad sefydliadol arfaethedig, boed hynny ar ffurf grantiau, ecwiti, benthyciadau neu fathau eraill o ddyled y mae’r gymdeithas eisoes wedi eu sicrhau neu eu negodi, gan ganolbwyntio ar unrhyw delerau a allai gael effaith o bwys ar gyfranddalwyr cymunedol.

Dylai cyfanswm y cyfalaf cyfranddaliadau sy’n ofynnol gael ei fynegi fel tri tharged codi arian:

  • lleiafswm y cyfalaf cyfranddaliadau sydd i’w gynhyrchu, y bydd cynhyrchu llai o gyfalaf na hynny’n golygu bod y cynnig wedi methu, ac ni fydd y prosiect yn symud ymlaen;
  • y swm delfrydol o gyfalaf cyfranddaliadau a geisir, sef, fel arfer, cyfanswm y cyfalaf y mae ei angen ar y gymdeithas er mwyn iddi symud ymlaen â’r prosiect buddsoddi yn llawn;
  • uchafswm y cyfalaf cyfranddaliadau sydd i’w dderbyn, y bydd rhai ceisiadau sy’n fwy na hynny’n cael eu gwrthod neu eu lleihau, gan ddilyn y telerau a amlinellir yn y ddogfen gynnig.

Dylai’r ddogfen gynnig ddatgan sut y bydd unrhyw fwlch cyllido rhwng y lleiafswm a’r swm delfrydol yn cael ei lenwi. Er enghraifft, gallai’r bwlch gael ei lenwi trwy leihau’r prosiect buddsoddi, neu ddefnyddio buddsoddiad sefydliadol, fel arfer ar ffurf dyled, neu gyfranddaliadau o bosibl. Dylai cost y ffynonellau eraill hyn o gyfalaf gael ei datgan yn eglur, ynghyd ag esboniad o sut y bydd hyn yn effeithio ar gyfranddalwyr. Os yw’r gymdeithas wedi llunio cytundeb gyda buddsoddwr sefydliadol, a fydd yn israddio cyfalaf cyfranddaliadau aelodau, dylid esbonio hyn yn llawn yn y ddogfen gynnig.  

Os na fydd y lleiafswm yn cael ei gynhyrchu o fewn cyfnod y cynnig, gan gynnwys unrhyw estyniadau, ystyrir bod y cynnig wedi methu, a dylai ymgeiswyr sydd wedi trosglwyddo arian gael eu had-dalu. Dylai’r ddogfen gynnig ddatgan telerau’r ad-daliad, gan roi manylion unrhyw daliad gweinyddol y gellid ei godi.

Mewn rhai amgylchiadau, gall y targed codi arian lleiaf fod yn sero. Mae hyn wedi’i gyfyngu i gymdeithasau sydd eisoes yn masnachu ac sydd â chynlluniau buddsoddi sy’n gallu ymdopi â chynhyrchu ychydig iawn o gyfalaf. Gallai amgylchiadau o’r fath fodoli pan fwriedir i’r cyfalaf a gynhyrchir ddisodli cyllid dyled, ac mae cytundeb ar waith i ganiatáu i’r gymdeithas ad-dalu swm hyblyg o’r ddyled hon. Fel arall, efallai bod y gymdeithas wedi penderfynu defnyddio cyfalaf cyfranddaliadau i gynyddu ei chyfalaf gweithio, ac mae mewn sefyllfa i addasu ei gweithgareddau masnachu i weddu i’r swm a godir, ni waeth pa mor fach. 

Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd y swm delfrydol a’r uchafswm yr un peth. Fodd bynnag, gallai cymdeithas gynnwys trefniadau wrth gefn yn ei chynllun busnes sy’n esbonio sut y bydd cyfalaf ychwanegol dros ben y swm delfrydol yn cael ei ddefnyddio. Gallai trefniadau wrth gefn o’r fath gynnwys darpariaethau i ddisodli dyled ag ecwiti, cyflwyno prosiectau buddsoddi ar gyfer y dyfodol, neu wella darpariaethau ar gyfer hylifedd cyfalaf. Yn ôl canllawiau’r Uned Cyfranddaliadau Cymunedol, ni ddylai’r targed uchaf fod mwy na 25% yn uwch na’r targed delfrydol, neu bydd yn tanseilio hygrededd y cynllun busnes a’r targed delfrydol.

Dylai’r ddogfen gynnig esbonio beth fydd yn digwydd os bydd ceisiadau’n mynd yn fwy na’r targed codi arian uchaf. Mae sawl ffordd wahanol o fynd i’r afael â’r mater hwn:

  • Gellir dyrannu cyfalaf cyfranddaliadau ar sail y cyntaf i’r felin, a chau’r cynnig pan gyrhaeddir yr uchafswm.
  • Bydd y cynnig yn aros ar agor tan y dyddiad cau ac yna gellir derbyn neu wrthod ceisiadau ar sail agosrwydd daearyddol i’r gymdeithas.
  • Bydd y cynnig yn aros ar agor tan y dyddiad cau ac yna gellir lleihau neu osod terfyn ar faint o gyfalaf cyfranddaliadau a ddyrennir i ymgeiswyr unigol.

O ystyried yr ansicrwydd sy’n gysylltiedig ag unrhyw broses weinyddol, mae’n arferol anwybyddu gwahaniaethau bach yn yr union swm a gynhyrchwyd, o gymharu â’r targedau lleiaf a mwyaf. Yn y cyd-destun hwn, dylid defnyddio trefniadau wrth gefn dim ond os yw’r union swm a gynhyrchwyd yn amrywio 1% yn fwy o’r target. 

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop