2.8.1 Egwyddorion arweiniol

Mae Adran 2 (1) Deddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014 yn mynnu bod pob cymdeithas yn cynnal “diwydiant, busnes neu fasnach”, sy’n golygu na all cymdeithas gael ei chofrestru os yw’n bodoli i greu cyfalaf cyfranddaliadau i’w fuddsoddi mewn endidau cyfreithiol eraill.

Mae Adran 2 (3) y Ddeddf yn atal cymdeithasau cydweithredol rhag cynnal gweithgareddau gyda’r nod o wneud elw i dalu difidendau, llog neu daliadau bonws i aelodau ar yr arian a fuddsoddwyd yn benodol. Mae hefyd yn cyfyngu cymdeithasau budd cymunedol i fusnes sydd o fudd i’r gymuned.

Mae Adran 27 y Ddeddf yn caniatáu i gymdeithasau fuddsoddi cyllid mewn cymdeithasau cofrestredig eraill, cymdeithasau adeiladu, cwmnïau neu warannau a gyhoeddwyd gan “awdurdod perthnasol”, sy’n golygu mathau penodol o gyrff llywodraeth leol. Nid yw’n darparu ar gyfer buddsoddi mewn partneriaethau, gan gynnwys partneriaethau atebolrwydd cyfyngedig. Mae’r Ddeddf hefyd yn mynnu bod cymdeithasau’n datgan yn eu rheolau p’un a cheir buddsoddi unrhyw ran o’u cyllid ac, os felly, trwy ba awdurdod ac ym mha fodd.

Caniateir i gymdeithas fuddsoddi rhywfaint o’i chronfeydd wrth gefn cyffredinol mewn endidau cyfreithiol eraill, ond dylai wneud hynny i hybu amcanion y gymdeithas yn unig, ac mewn ffordd sy’n bodloni anghenion y gymdeithas i gynnal hylifedd a diddyledrwydd. Byddai hyn yn cynnwys arferion arferol trysorlys o gadw arian parod mewn cyfrifon cadw a mathau eraill o fuddsoddi hylifol. 

Dylid gwahaniaethu rhwng buddsoddi cronfeydd wrth gefn cyffredinol cymdeithas, a buddsoddi cyfalaf a gafwyd trwy gynnig cyfranddaliadau cyhoeddus y bwriadwyd ei fuddsoddi mewn endid cyfreithiol arall. Yn yr ail achos, dylai cymdeithas sicrhau ei bod yn buddsoddi’r cyfalaf mewn ffordd sy’n caniatáu iddi reoli telerau ac amodau’r cyfalaf cyfranddaliadau y’i cyhoeddodd. Mae hyn yn cynnwys y telerau a’r amodau ar gyfer codi cyfalaf cyfranddaliadau. 

Ni ddylai cymdeithas geisio cyfalaf gyda’r bwriad penodol o’i fuddsoddi mewn endidau cyfreithiol eraill and oes ganddi reolaeth gyffredinol drostynt, na gweithredu fel cyfrwng buddsoddi cyfunol, oni bai bod yr FCA wedi’i hawdurdodi i wneud hynny.  

Dyma’r egwyddorion arweiniol:

  • Dylai cymdeithas fuddsoddi mewn endidau cyfreithiol eraill dim ond pan fydd hynny’n hybu amcanion a busnes y gymdeithas.
  • Rhaid i gymdeithas weithredu o fewn ei rheolau ei hun ar fuddsoddi bob amser.
  • Dylid ceisio cyfalaf dim ond i hybu amcanion a gweithgareddau busnes cymdeithas, ac nid i’w fuddsoddi mewn endidau cyfreithiol eraill nad oes ganddi reolaeth gyffredinol drostynt.
  • Dylai unrhyw gyfalaf a gafwyd gan gymdeithas trwy gynnig cyhoeddus gael ei fuddsoddi mewn endidau cyfreithiol eraill mewn ffordd sy’n llwyr amddiffyn telerau’r cynnig cyhoeddus yn unig.
  • Ni ddylai cymdeithas geisio cyfalaf cyfranddaliadau gyda’r bwriad penodol o fuddsoddi’r cyfalaf hwnnw mewn endid cyfreithiol arall nad oes ganddi reolaeth gyffredinol drosti. 

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop