2.2.6 Dosbarthiadau cyfranddaliadau amryfal

Mae’r FCA wedi cymeradwyo rheolau cymdeithas enghreifftiol a chanddynt ddosbarthiadau cyfranddaliadau amryfal, gan gynnwys cyfranddaliadau nad oes ganddynt hawliau aelodaeth, cyfranddaliadau a chanddynt wahanol hawliau aelodaeth, a chyfranddaliadau a chanddynt wahanol delerau ac amodau. Ymdrinnir â phob un o’r amrywiadau hyn yn eu tro yn yr is-adran hon.

Mae’n anarferol i gymdeithas gyhoeddi cyfranddaliadau nad oes ganddynt hawliau aelodaeth, a phan fydd hyn yn digwydd, mae’n gyffredin i gyfyngu gwerthu’r cyfranddaliadau hyn i aelodau yn unig. Gwneir hyn, fel arfer, oherwydd bod gan y gymdeithas aelodaeth sefydledig eisoes, yn seiliedig ar gyfranddaliadau aelodaeth a thanysgrifiadau blynyddol, a’i bod eisiau cynnal goruchafiaeth cyfranddaliadau aelodaeth ar draul yr ail fath hwn o gyfranddaliadau. Fodd bynnag, gallai’r trefniant hwn atal buddsoddwyr newydd, sy’n annhebygol o ddymuno talu tanysgrifiad blynyddol i gynnal eu buddsoddiad.

Mae’r FCA wedi cymeradwyo rheolau enghreifftiol ar gyfer cymdeithasau a chanddynt ddosbarthiadau cyfranddaliadau amryfal sydd â gwahanol hawliau pleidleisio. Os bydd cymdeithas gydweithredol go iawn eisiau cynnig dosbarthiadau cyfranddaliadau amryfal, bydd rhaid iddi barhau i gynnal egwyddor democratiaeth aelodau, er y bydd modd cael cynrychiolaeth adrannol ar y pwyllgor rheoli, a gellir eithrio dosbarth aelodaeth rhag pleidleisio ar faterion sensitif.

Gellir defnyddio dosbarthiadau cyfranddaliadau amryfal i amrywio telerau ac amodau pob dosbarth o gyfranddaliadau hefyd. Er enghraifft, gallai cymdeithas gymell buddsoddi mewn cymdeithas cyn-gychwyn trwy roi telerau ffafriol i fuddsoddwyr cynnar ar gyfer codi cyfranddaliadau a/neu gyfraddau llog ffafriol. Neu, gallai cymdeithas benderfynu sefydlu dosbarth newydd o gyfranddaliadau ar gyfer prosiect buddsoddi penodol, gyda’i delerau codi cyfranddaliadau a’i gyfraddau llog ei hun, sy’n wahanol i’r telerau sy’n berthnasol i’r dosbarth cyfranddaliadau gwreiddiol. Mae trefniadau o’r fath yn gosod dyletswydd ar y gymdeithas i gynnal gweithdrefnau cyfrifyddu ac adrodd ariannol tryloyw.  

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop