2.9.5 Dirwyn i ben a diddymu

Gellir dirwyn cymdeithas i ben o dan Ddeddf Ansolfedd 1986 os yw’n ansolfent, neu drwy gyfrwng Offeryn Diddymu, os yw’n dal i fod yn solfent. Mae risg lwyr i gyfalaf cyfranddaliadau aelodau, a bydd modd sylweddu unrhyw gyfalaf cyfranddaliadau sy’n eiddo i aelod dim ond ar ôl i holl gredydwyr eraill y gymdeithas gael eu had-dalu’n llawn.

Os yw cymdeithas yn ansolfent, caiff ei dirwyn i ben o dan Ddeddf Ansolfedd 1986, yn amodol ar unrhyw weithdrefnau gweinyddol eraill (gweler Adran 2.9.4). Bydd aelodau’n colli eu cyfalaf cyfranddaliadau, ond, mewn amgylchiadau arferol, ni fydd rhaid iddynt gyfrannu tuag at ddyledion y gymdeithas. Fodd bynnag, o dan Adran 124 Deddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014, bydd aelodau sydd wedi codi cyfalaf cyfranddaliadau hyd at flwyddyn cyn y dyddiad ansolfedd yn parhau i fod yn atebol am ddyledion y gymdeithas, hyd at werth y cyfalaf cyfranddaliadau a godwyd ganddynt, os nad yw cyfalaf cyfranddaliadau’r aelodau presennol yn ddigonol i dalu’r dyledion hyn. Mae hyn yn gosod dyletswydd ar gymdeithasau i atal pob cais i godi cyfalaf cyfranddaliadau os a phryd y gwyddys eu bod yn ansolfent.

Os yw cymdeithas yn solfent ac mae ei wybodaeth flynyddol yn gyfredol, gall wneud cais i’r FCA am offeryn diddymu i derfynu ei chofrestriad fel cymdeithas. Dogfen yw’r offeryn hwn sy’n amlinellu asedau a rhwymedigaethau’r gymdeithas, nifer aelodau’r gymdeithas a natur eu buddiannau yn y gymdeithas, yr holl hawliadau gan gredydwyr a’r darpariaethau i fodloni’r hawliadau hyn, a chynigion ar gyfer gwaredu unrhyw asedau gweddilliol yn y modd a ragnodir gan reolau cofrestredig y gymdeithas. Mae’n rhaid i benderfyniad yn seiliedig ar yr offeryn diddymu gael ei gefnogi gan dri chwarter yr aelodau o leiaf mewn cyfarfod cyffredinol o’r gymdeithas. Os yw’r gymdeithas yn segur, mae’n rhaid i’r offeryn gael ei gymeradwyo trwy benderfyniad arbennig sy’n cael ei basio mewn dau gyfarfod cyffredinol, gyda phleidlais fwyafrif dwy ran o dair yn y cyfarfod cyntaf, a phleidlais fwyafrif syml yn yr ail gyfarfod, a gynhelir rhwng 14 diwrnod ac un mis yn ddiweddarach. Mae’n rhaid i offeryn diddymu gael ei hysbysebu gan yr FCA yn Gazette Llundain neu Gaeredin, yn ogystal â phapur newydd sy’n lleol i’r gymdeithas, gan roi tri mis o rybudd i’r cyhoedd o ddiddymu’r gymdeithas a hawl credydwyr i ofyn i’r llys wrthod ei diddymu. Os yw’r gymdeithas yn solfent, ac mae’r holl gredydwyr wedi cael eu bodloni, dylai’r gymdeithas ddychwelyd cyfalaf cyfranddaliadau’r aelodau. Yna, dylai unrhyw asedau gweddilliol gael eu gwaredu yn unol â rheolau’r gymdeithas. Gall cymdeithas sydd ag asedau gweddilliol o lai na £1,000 wneud cais i ganslo ei chofrestriad. Ni fydd angen cydsyniad aelodau na phenderfyniad arbennig i wneud hyn, ond gall fod yn destun her gyfreithiol.

Y cam olaf yn y broses ddiddymu yw i’r gymdeithas gyflwyno tystysgrif Adran 126 i’r FCA ar ôl i’r cyfnod rhybudd tri mis ddod i ben, yn ardystio bod yr holl eiddo a freiniwyd yn y gymdeithas wedi cael ei drosglwyddo i’r unigolion sydd â hawl iddo.

Bydd rhaid i gymdeithasau budd cymunedol elusennol sydd wedi’u cofrestru â Rheoleiddiwr Elusennau yr Alban geisio ei gydsyniad cyn dirwyn i ben neu ddiddymu. Mae hyn yn ofynnol o dan adran 16 Deddf Elusennau a Buddsoddiad Ymddiriedolwyr (yr Alban) 2005, a rhaid iddynt geisio cydsyniad o leiaf 42 niwrnod cyn y dyddiad diddymu arfaethedig. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma http://www.oscr.org.uk/media/1589/dissolving-your-charity.pdf.

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop