4.5.1 Diben

Cynigion â chyfyngiad amser yw cynigion sy’n ceisio cynhyrchu swm targed o gyfalaf ar gyfer prosiect penodol sy’n barod ar gyfer buddsoddi o fewn graddfa amser benodol. Os na fydd y cynnig yn cyflawni ei dargedau lleiaf, neu unrhyw un o’i drefniadau wrth gefn, dychwelir yr arian i fuddsoddwyr ac ni fydd y prosiect buddsoddi’n symud ymlaen. Mae cynigion â chyfyngiad amser yn agored i unrhyw un sy’n gymwys i fod yn aelod, ac oherwydd bod y dogfennau hyn yn hyrwyddo cyfle buddsoddi i’r cyhoedd, mae’n hanfodol eu bod yn bodloni safonau uchel o ran uniondeb. Mae Adran 5 y Llawlyfr yn rhoi arweiniad ar sut y dylid hyrwyddo cynigion.

Mae’r ymrwymiad i ad-dalu ymgeiswyr os na fydd y cynnig yn cyrraedd ei dargedau lleiaf yn golygu y dylai mesurau gael eu cymryd i ddiogelu’r arian a dderbyniwyd gan ymgeiswyr hyd nes bod y cynnig yn llwyddiannus. Gellir gwneud hyn mewn sawl ffordd, er enghraifft trwy ddefnyddio cyfrifon crog neu ysgrow a ddelir gan drydydd partïon dibynadwy, neu drwy weithdrefnau talu a ddelir dros dro tan ddyddiad cau’r cynnig. Dylai cymdeithas, o leiaf, ddal arian ymgeiswyr mewn cyfrif ar wahân a sefydlwyd at y diben hwn.

Oherwydd bod cynnig â chyfyngiad amser yn gysylltiedig â chynnig buddsoddi penodol, mae’n arferol atal y gallu i godi cyfalaf cyfranddaliadau hyd nes bod y buddsoddiad wedi cael ei wneud a bod y gymdeithas yn masnachu’n broffidiol. Yn nodweddiadol, gallai’r cyfnod atal hwn bara hyd at dair blynedd.

Mae cynigion â chyfyngiad amser yn fwyaf effeithiol pan fydd diben y buddsoddiad yn eglur. Dylai diben cymunedol y buddsoddiad fod yn atyniadol i ddarpar fuddsoddwyr, gan eu galluogi i ymwneud â’r diben hwn trwy weithred syml buddsoddi. Bydd gan ddarpar fuddsoddwyr dri phryder uniongyrchol: A ydynt mewn perygl o golli rhan o’r arian a fuddsoddir ganddynt, neu’r cyfan ohono? Beth yw buddiannau cymunedol y prosiect buddsoddi? Sut gallant dynnu’n ôl o’u buddsoddiad?

Os yw’r gymdeithas yn bwriadu cael rhywfaint o’r cyfalaf y mae arni ei angen o fuddsoddwyr sefydliadol, bydd angen iddi esbonio sut y bydd y cyllid sefydliadol hwn yn effeithio ar fuddiannau cyfranddalwyr cymunedol. Mae Adran 1.5 y Llawlyfr yn archwilio buddsoddiad sefydliadol yn fanylach, ac yn rhoi arweiniad ar sut y dylai fod yn berthnasol i gyfranddaliadau cymunedol.

Bydd buddsoddwyr eisiau gwybod sut y bydd yr arian a godir yn cael ei ddefnyddio hefyd. A fydd yn cael ei wario ar asedau diriaethol y gellid eu gwerthu pe byddai’r gymdeithas yn tanberfformio ac yn mynd i drafferthion ariannol? Neu a fydd yn cael ei ddefnyddio i ddarparu cyfalaf gweithio, gan dalu am golledion cychwynnol, gyda’r perygl cynhenid y bydd y colledion parhaus yn dihysbyddu cyfalaf y gymdeithas?

Bydd pryderon tymor hwy hefyd ynglŷn â’r enillion ariannol ar y buddsoddiad. Ni waeth pa mor gryf yw’r ysgogiad cymdeithasol, bydd cymhellion ariannol bob amser yn hybu’r ysgogiad cyffredinol i fuddsoddi. Ond mae’n rhaid i unrhyw gynnig o enillion ariannol fod yn gredadwy, a chael ei ategu gan dystiolaeth a gyflwynir yn y cynllun busnes.  

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop