3.2.12 Defnyddio elw

Mae gan yr FCA wahanol ymagweddau at sut y gellir defnyddio elw mewn cymdeithas gydweithredol a chymdeithas budd cymunedol. Yn ogystal â hyn, mae’r Comisiwn Elusennau a Rheoleiddiwr Elusennau yr Alban wedi cytuno ar bolisi ynglŷn â defnyddio elw gan gymdeithas budd cymunedol elusennol. Mae llog ar gyfalaf cyfranddaliadau’n draul weithredu i gymdeithas, ac ni cheir ei ddefnyddio fel cyfrwng i ddosbarthu elw neu arian dros ben i fuddsoddwyr. Mae Adran 6 y Llawlyfr yn ymdrin â’r materion hyn yn fanylach.

Mae canllawiau cofrestru’r FCA ar gyfer cymdeithasau cydweithredol yn cyfeirio at Ddatganiad yr ICA ar Hunaniaeth Gydweithredol, ac mae’r bedwaredd egwyddor ar gyfranogiad economaidd aelodau yn mynd i’r afael â defnyddio elw fel a ganlyn, “Mae aelodau’n dyrannu arian dros ben ar gyfer un o’r dibenion canlynol, neu bob un ohonynt; datblygu eu cymdeithas gydweithredol, trwy sefydlu cronfeydd wrth gefn o bosibl, y byddai rhan ohonynt o leiaf yn anwahanadwy; bod o fudd i aelodau yn gymesur â’u trafodion â’r gymdeithas gydweithredol; a chefnogi gweithgareddau eraill a gymeradwywyd gan yr aelodaeth.” 

Mae canllawiau cofrestru’r FCA ar gyfer cymdeithasau budd cymunedol yn fwy pendant o lawer: “mae’n rhaid i unrhyw elw a wneir gan gymdeithas budd cymunedol gael ei ddefnyddio er budd y gymuned”. Gall hyn gynnwys ailfuddsoddi’r elw yn y busnes, neu ei ddosbarthu i fuddiolwyr sydd â’r un amcanion â’r gymdeithas, neu amcanion tebyg.

Mae cyfyngiadau ychwanegol ar sut y caiff cymdeithas budd cymunedol elusennol ddefnyddio elw. Mae’r Comisiwn Elusennau a Rheoleiddiwr Elusennau yr Alban o’r farn bod pŵer i ddosbarthu elw yn sylfaenol anghydnaws â statws elusen, ac maen nhw wedi cytuno ar ganllawiau polisi penodol ar gyfer cymdeithasau budd cymunedol elusennol sydd ag aelod-gyfranddalwyr, ynglŷn â sut y ceir talu llog i’r aelodau hyn ar eu cyfalaf cyfranddaliadau (gweler Adran 6.2).

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop