5.9 Cyfranddaliadau fel rhoddion

Mae’n dderbyniol hyrwyddo gwerthu cyfranddaliadau fel rhoddion i drydydd partïon, ar yr amod bod derbynnydd y rhodd yn cytuno i ddod yn aelod o’r gymdeithas ac yn gymwys i wneud hynny. Mae’n rhaid i dderbynnydd y rhodd gadarnhau ei fod yn gymwys a chytuno i ddod yn aelod cyn i’r cyfranddaliadau gael eu cyhoeddi. Dylid gosod terfyn amser ar gyfer derbyn y cadarnhad hwn, a dylid rhoi gwybod i’r rhoddwr a’r derbynnydd os na cheir cadarnhad erbyn y dyddiad hwnnw, neu os nad yw’r derbynnydd yn gymwys neu’n fodlon i fod yn aelod, bydd y rhoddwr yn cael ad-daliad. Yn yr un modd â phob ad-daliad, dylai unrhyw daliadau gweinyddol fod yn rhesymol a chael eu datgan yn eglur.

O ran cynigion cyfranddaliadau â chyfyngiad amser, ni fydd y cyfranddaliadau’n cael eu cyhoeddi fel arfer tan ddyddiad cau’r cynnig cyfranddaliadau, a gellir defnyddio’r dyddiad hwn fel terfyn amser ar gyfer derbyn cadarnhad gan dderbynyddion rhoddion. Ond os bydd cymdeithas yn penderfynu ymestyn y terfyn amser hwn y tu hwnt i ddyddiad cau’r cynnig, dylai’r arian gael ei ddal dros dro hyd nes y ceir cadarnhad neu hyd nes y bydd y terfyn amser wedi mynd heibio. Yn ogystal, dylai’r gymdeithas sicrhau bod y rhoddwr a’r derbynnydd yn ymwybodol o’r gwahaniaeth rhwng y dyddiad cau a’r terfyn amser ar gyfer cadarnhau, a dylai esbonio’r canlyniadau i’r derbynnydd os bydd gormod o geisiadau am gynnig cyn iddo gadarnhau ei gais am aelodaeth. 

Amlinellir cymhwysedd ar gyfer aelodaeth yn rheolau cymdeithas (gweler Adran 3.2.4). Y cyfyngiad mwyaf cyffredin ar aelodaeth yw gofyniad oedran ieuengaf. Er nad yw’r gyfraith yn pennu oedran ieuengaf ar gyfer bod yn aelod o gymdeithas, mae gan lawer o gymdeithasau reolau sy’n datgan oedran ieuengaf, sef 16 neu 18 yn nodweddiadol. Os oes gan y gymdeithas reol oedran ieuengaf, mae’n rhaid iddi egluro hyn yn ei dogfen gynnig gyfranddaliadau ac mewn unrhyw lenyddiaeth gysylltiedig sy’n ymwneud â chyfranddaliadau fel rhoddion.

Os bydd cymdeithas yn hyrwyddo gwerthu cyfranddaliadau fel rhodd i rywun iau na’r oedran ieuengaf ar gyfer aelodaeth, dylid gwneud y trefniadau gweinyddol canlynol. Mae’n rhaid i’r rhoddwr fod yn gymwys i fod yn aelod ei hun, oherwydd bydd y cyfranddaliadau’n cael eu prynu yn ei enw ef a’u trin fel ei eiddo ef, ac yn ddarostyngedig i’r un telerau ac amodau sy’n berthnasol i’r cynnig cyfranddaliadau cyfan. Dylai’r prynwr enwebu derbynnydd y rhodd fel ei fuddiolwr (gweler Adran 5.12). Dylai’r gymdeithas gael manylion personol derbynnydd y rhodd. Ar y diwrnod pan ddaw’r derbynnydd yn gymwys i fod yn aelod, dylai’r gymdeithas ysgrifennu at y rhoddwr a’r derbynnydd, gan ofyn i’r rhoddwr gydsynio i godi’r cyfalaf cyfranddaliadau a ddyrannwyd, a gofyn i’r derbynnydd gydsynio i fod yn aelod o’r gymdeithas ac ailfuddsoddi’r cyfalaf cyfranddaliadau. Fel arfer, dylid cael cydsyniad y derbynnydd cyn gofyn am gydsyniad y rhoddwr, rhag ofn na fydd y derbynnydd eisiau derbyn y rhodd ar ffurf cyfranddaliadau. Yn yr achos hwnnw, y rhoddwr fydd i benderfynu beth fydd yn digwydd i’r cyfalaf cyfranddaliadau, yn unol â thelerau ac amodau’r gymdeithas ar gyfer codi cyfalaf cyfranddaliadau. 

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop