1.4.3 Caffael a phrynu cyfran

Mae caffael a phrynu cyfran yn digwydd fel arfer pan fydd cymuned yn cael ei hysgogi i achub busnes lleol sydd mewn perygl o gau neu, mewn amgylchiadau eithriadol, pan fydd y gymuned o’r farn ei bod yn cael ei gwasanaethu’n wael gan y busnes. Mae cymunedau sy’n ymwneud â chaffael a phrynu cyfran yn wynebu’r un heriau â mentrau cyn-gychwyn, ond gyda’r beichiau ychwanegol canlynol:

  • gorfod gweithredu’n gyflym, yn enwedig os oes cystadleuaeth i brynu’r busnes neu ei brif asedau
  • gorfod ymrwymo i gostau datblygu heb sicrwydd y bydd yn llwyddo i gaffael y busnes, sy’n golygu bod perygl colledion sylweddol
  • anhawster cytuno ar brisiad teg ar gyfer y busnes, yn enwedig pan fydd y prif asedau’n werth mwy fel asedau nad ydynt yn ymwneud â’r busnes.

Gellir cymedroli’r cyntaf o’r heriau hyn trwy ddefnyddio’r pwerau yn Neddf Lleoliaeth 2011 i restru Asedau o Werth Cymunedol. Mae’r Ddeddf hon yn rhoi chwe mis i gymunedau baratoi cynnig i brynu ased rhestredig os yw’n cael ei roi ar werth.

O gymharu â menter sy’n dechrau o’r newydd, un o fanteision caffael a phrynu cyfran yw bod gan y busnes dan sylw hanes gweithredu, o leiaf, sy’n darparu meincnod ar gyfer cynllunio gwelliannau i berfformiad.    

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop