2.5.1 Benthyca

Mae’n ofynnol i bob cymdeithas ddatgan yn ei rheolau y telerau a’r amodau ar gyfer benthyca cyfalaf oddi wrth aelodau ac eraill, gan gynnwys ffynonellau masnachol. Gallai’r telerau hyn gynnwys manylion y warant a gynigir i fenthycwyr a’r uchafswm y gellir ei fenthyca. Mae deddfwriaeth cymdeithasau’n nodi gwahaniaeth pwysig rhwng benthyciadau ac adneuon: defnyddir benthyciadau at ddibenion busnes y gymdeithas, tra gellir defnyddio adneuon at ddibenion eraill. Fodd bynnag, mae derbyn adneuon yn weithgaredd a reoleiddir ac mae’r rhan fwyaf o gymdeithasau’n mabwysiadu rheolau sy’n ei wahardd yn benodol.

Nid oes cyfyngiadau cyfreithiol ar delerau ac amodau’r trefniadau benthyca y bydd cymdeithas yn cytuno arnynt. Ymdrinnir â hyn fel penderfyniad masnachol y gymdeithas. Nid oes terfyn ar faint o arian y caiff aelod, neu unigolyn arall, ei fenthyca i gymdeithas, heblaw’r uchafswm a nodir yn rheolau’r gymdeithas. Golyga hyn y gallai aelodau sy’n dymuno buddsoddi mwy na’r uchafswm cyfreithiol ar gyfer cyfalaf cyfranddaliadau y gellir ei godi fenthyca cyfalaf ychwanegol, ar delerau a gytunwyd gyda’r gymdeithas. Gellir gwarantu’r benthyciadau hyn yn erbyn asedau penodol, neu’n amodol ar arwystl cyfnewidiol yn erbyn pob ased, neu gallant fod heb warant. Mae’r ddwy ochr yn rhydd i gytuno ar ba gyfraddau llog a thelerau ad-dalu bynnag ag y dymunant. 

Mae Adrannau 59 i 64 Deddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Budd Cymunedol 2014 yn cynnwys darpariaethau i gymdeithas gofrestru arwystl yn erbyn ei hasedau gyda’r FCA. Mae darpariaethau ar wahân ar gyfer Cymru a Lloegr, ar gyfer yr Alban, ac ar gyfer Gogledd Iwerddon. Yn yr Alban, mae’n bosibl cofrestru arwystl cyfnewidiol yn unig yn erbyn asedau cymdeithas. Yng Nghymru a Lloegr, mae’n bosibl cofrestru arwystlon sefydlog a chyfnewidiol. Yn y ddau achos, mae darpariaethau Deddf 2014 yn ffurfio un rhan o gyfres gymhleth o reolau cyfreithiol sy’n penderfynu ar effaith a blaenoriaeth y warant a roddir i’r credydwr dros asedau’r gymdeithas. Bydd y rhan fwyaf o gredydwyr gwarantedig yn mynnu cofrestru eu harwystl gyda’r FCA, felly mae’n ofynnol i’r graddau hynny. Hefyd, mae arwystlon cofrestredig ar gael i’w harchwilio ar Gofrestr Cwmnïau Cydfuddiannol yr FCA, a fydd o ddiddordeb i gredydwyr cymdeithas ac yn rhoi tawelwch meddwl iddynt, ac sydd hefyd yn cyfrannu at bennu blaenoriaeth arwystlon dros eiddo’r gymdeithas. Mae proses gofrestru debyg yn berthnasol i gymdeithasau a gofrestrir yng Ngogledd Iwerddon.

Mae cymdeithas sy’n ceisio cael cyfalaf trwy gynnig offerynnau dyled anhrosglwyddadwy, gan gynnwys bondiau, stoc benthyciadau, dyledebau neu unrhyw fath arall o offeryn dyled, wedi’i heithrio o reoliadau prosbectws a hyrwyddo ariannol. Mae offerynnau dyled trosglwyddadwy a gyhoeddir gan gymdeithas wedi’u heithrio o reoliadau hyrwyddo ariannol hefyd, ond mae hyn yn berthnasol i gyfathrebiadau nad ydynt yn amser real neu gyfathrebiadau amser real a geisiwyd yn unig (gweler Adran 7.3.3). 

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop