1.2.4 Adenillion ar fuddsoddiad

Yn wahanol i fathau eraill o fusnesau, nid yw cymdeithas yn ceisio cynyddu elw i’r eithaf ar gyfer aelodau a chyfranddalwyr. Yn ôl yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol, sy’n gyfrifol am gofrestru cymdeithasau, “y gyfradd llog uchaf wedi’i datgan [ar gyfalaf cyfranddaliadau] yw’r gyfradd isaf sy’n ddigonol i gael yr arian angenrheidiol gan aelodau sydd wedi ymrwymo i gyflawni amcanion y gymdeithas”.

Yn ôl Adran 2(3) Deddf Cymdeithasau Cydweithredol a Chymdeithasau Cymunedol 2014, “nid yw cymdeithas gydweithredol yn cynnwys cymdeithas sy’n cynnal busnes, neu’n bwriadu cynnal busnes, gyda’r nod o wneud elw yn bennaf i dalu llog, difidendau neu daliadau bonws ar arian sydd wedi’i fuddsoddi yn y gymdeithas neu unrhyw unigolyn arall, ei adneuo gyda hi/gydag ef, neu ei fenthyca iddi/iddo”. I fod yn wirioneddol gydweithredol, mae’n rhaid i gymdeithas gydymffurfio â Datganiad Hunaniaeth, Gwerthoedd ac Egwyddorion y Gynghrair Gydweithredol Ryngwladol (ICA). Mae Trydedd Egwyddor y Datganiad hwn yn dweud “y bydd aelodau’n derbyn digollediad cyfyngedig fel arfer, os o gwbl, am gyfalaf sy’n cael ei gyfrannu fel amod aelodaeth”.

Er nad yw Deddf 2014 yn gwneud datganiad tebyg ynglŷn â chymdeithasau budd cymunedol, mae Adran 2 (2)(ii) yn egluro bod “busnes y gymdeithas yn cael ei gynnal, neu y bwriedir iddo gael ei gynnal, er budd y gymuned”. Ystyrir, yn gyffredinol, fod hyn yn atal cynnal gweithgareddau sydd â’r prif nod o wneud elw y gellir ei ddosbarthu. 

Os oes gennych unrhyw gwestiwn neu awgrymiad am wybodaeth newydd yr hoffech ei gael yn y Llawlyfr, cysylltwch â'r tîm trwy e-bost ar communityshares@uk.coop